Ustawodawca przewidział możliwość zmiany formy opodatkowania na estoński CIT w trakcie trwającego roku podatkowego. Zgodnie z art. 28j ust. 5 ustawy o CIT podatnik może wybrać opodatkowanie estońskim CIT również przed upływem przyjętego przez niego roku podatkowego, jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania estońskim CIT:
- zamknie księgi rachunkowe oraz
- sporządzi sprawozdanie finansowe.
Co ważne, powyższe czynności muszą być zrealizowane zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości (zwana dalej UoR), a ewentualne istotne błędy w tym zakresie mogą rodzić ryzyko zakwestionowania skuteczności wyboru ryczałtu przez organy podatkowe.
W tym wpisie dokonam analizy przepisów w zakresie zamknięcia ksiąg rachunkowych.
Zamknięcie ksiąg rachunkowych
Zgodnie z art. 12 ust. 5 UoR zamknięcie ksiąg rachunkowych polega na nieodwracalnym wyłączeniu możliwości dokonywania zapisów.
Oznacza to, że zamknięcie ksiąg nie jest jedynie czynnością organizacyjną lub symboliczną, lecz:
- ma charakter techniczny i prawny;
- powoduje trwałe zakończenie możliwości ewidencjonowania operacji gospodarczych w danym okresie,
- wymaga takiego zabezpieczenia systemu finansowo-księgowego, aby po zamknięciu nie można było dokonywać nowych zapisów oraz jakichkolwiek zmian w już istniejących zapisach.
Zgodnie z art. 12 ust.2 UoR księgi rachunkowe zamyka się m.in. na inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W przypadku podatników wybierających opodatkowanie estońskim CIT w trakcie trwającego roku podatkowego takim odrębnym przepisem jest art. 28j ust. 5 ustawy o CIT.
W zakresie zamknięcia ksiąg rachunkowych należy również zwrócić uwagę na art. 12 ust. 4 UoR, który określa termin ostatecznego zamknięcia i otwarcia ksiąg rachunkowych jednostki kontynuującej działalność i wskazuje, że czynności te powinny nastąpić najpóźniej w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy.
Analizując powyższe regulacje należy dojść do wniosku, że na gruncie UoR wyróżniamy w codziennej praktyce „wstępne zamknięcie ksiąg rachunkowych” (w terminie do 3 miesięcy od dnia bilansowego, zamknięcie na potrzeby sporządzenia sprawozdania finansowego) oraz „ostateczne zamknięcie ksiąg rachunkowych” (w terminie do 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego). W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisami UoR zatwierdzeniu podlegają wyłącznie roczne sprawozdania finansowe, a sporządzone sprawozdanie finansowe na potrzeby zmiany formy opodatkowania takim sprawozdaniem nie jest. Dla ograniczenia ryzyka potencjalnych sporów z organami podatkowymi zasadne wydaje się definitywne zamknięcie ksiąg rachunkowych w terminie wskazanym w art. 12 ust. 2 UoR.
W kolejnym wpisie omówię drugi z warunków wejścia w estoński CIT w trakcie roku — sporządzenie sprawozdania finansowego. To obszar, który w praktyce rodzi znacznie więcej wątpliwości niż samo zamknięcie ksiąg, zwłaszcza w kontekście terminu oraz prawidłowości podpisania sprawozdania przez osobę sporządzającą i kierownika jednostki.
